Đang gội đầu, cảm giác ngứa râm ran nổi lên ở đỉnh đầu, và gần như theo phản xạ, mười ngón tay cào mạnh vào da đầu vì thấy sảng khoái lạ thường. Gội xong thì da đầu hơi rát, vài chỗ châm châm như bị xước. Hôm sau lại ngứa, lại cào. Vòng lặp đó quen tới mức ít ai nghĩ nó là vấn đề, cho tới lúc soi gương thấy chân tóc ửng đỏ, hoặc thấy bột trắng đóng dưới móng tay. Vậy có nên gãi da đầu khi gội, và gãi tới mức nào thì đã là làm hại chính mình?
Có nên gãi da đầu khi gội? Trả lời thẳng
Không nên gãi, nhưng rất nên massage. Hai việc này nghe giống nhau mà khác hẳn nhau ở một chi tiết: bạn dùng phần nào của ngón tay.
- Gãi là dùng đầu móng tay cào, lực dồn vào một đường hẹp, mục đích là dập cảm giác ngứa cho nhanh.
- Massage là dùng phần thịt ở đầu ngón tay ấn và xoay tròn, lực tỏa đều, mục đích là làm bong bụi bẩn và dầu thừa.
Lý do phải phân biệt kỹ đến vậy là vì thời điểm gội chính là lúc da đầu dễ bị làm tổn thương nhất. Da đầu khi ướt sẽ mềm và trương lên, lớp dầu tự nhiên vừa bị chất tẩy rửa lấy đi, nên ngưỡng chịu xước thấp hơn hẳn so với da đầu khô. Cùng một lực cào, gãi lúc đầu khô có thể chỉ hơi đỏ, còn gãi lúc đang xoa bọt thì đủ để tạo ra những đường xước nhỏ mà bạn không nhìn thấy.
Vì sao da đầu càng gãi càng ngứa
Cảm giác sảng khoái khi cào là thật, nhưng nó rất ngắn. Cào mạnh tạo ra một tín hiệu đau nhẹ, tín hiệu này lấn át cảm giác ngứa trong vài giây. Hết vài giây đó, chỗ vừa bị cào lại thành một điểm kích ứng mới, và ngứa quay lại mạnh hơn lúc đầu. Đây là lý do nhiều người kể rằng càng gãi càng ngứa, gãi cả buổi mà không thấy đủ.
Có thêm một vòng nữa ít ai để ý. Khi da đầu bị cào liên tục, nó phản ứng bằng cách tiết dầu nhiều hơn để tự bù lớp bảo vệ vừa mất. Dầu nhiều thì tóc bết nhanh, bết nhanh thì lại thấy cần gội và cần cào cho sạch. Nếu bạn đang thấy mình rơi vào đúng vòng này, bài da đầu ngứa không ngừng mổ xẻ kỹ hơn các nguyên nhân nằm phía sau.
Gãi da đầu ra bột trắng, gãi đầu ra da chết là gì
Đây là thứ khiến nhiều người lo nhất, và cũng là thứ hay bị đoán sai nhất. Bột trắng dưới móng tay có ba khả năng, phân biệt được bằng mắt:
- Tế bào chết bình thường. Bột rất mịn, khô, màu trắng đục, rải rác chứ không thành mảng, và không kèm ngứa dai dẳng. Da đầu vẫn bong tế bào theo chu kỳ như mọi vùng da khác, chuyện này không có gì bất thường.
- Tồn dư sản phẩm. Bột hơi dính, có khi vón thành hạt nhỏ, xuất hiện nhiều ở vùng khó xả như sau tai và sát gáy. Nguyên nhân thường là dầu gội hoặc dầu xả chưa được xả hết rồi khô lại trên da đầu.
- Gàu. Vảy to hơn, dính, có thể hơi ẩm và ngả vàng nhạt, đi kèm ngứa kéo dài nhiều ngày. Nếu vảy của bạn nghiêng về nhóm này, hãy đọc cách gội đúng khi bị gàu ngứa và khi nào nên đi khám.
Một mẹo phân biệt nhanh: gội sạch rồi để tóc khô tự nhiên, không dùng sản phẩm gì thêm. Sau 24 giờ mà bột trắng gần như không xuất hiện lại thì khả năng cao đó chỉ là tồn dư sản phẩm, và việc cần sửa nằm ở bước xả chứ không phải ở da đầu.
Gãi da đầu bị đau, gãi xước da đầu, gãi tróc da đầu
Ba dấu hiệu này nói cùng một điều: bạn đã cào quá ngưỡng mà da đầu chịu được. Khi ấn nhẹ lên một điểm mà thấy đau, hoặc nghiêng đầu dưới đèn thấy những vảy nhỏ bật lên khỏi bề mặt, thì phần da ở đó đang trong trạng thái tổn thương chứ không phải chỉ khô.
Điều đáng quan tâm hơn là ảnh hưởng tới tóc. Chân tóc nằm ngay trong lớp da bị cào, nên vùng nào bị cào nhiều tháng này qua tháng khác thì tóc ở đó thường mảnh hơn và dễ đứt ngang hơn các vùng còn lại. Nhiều người phát hiện ra điều này khá muộn, khi thấy một khoảng tóc thưa đúng ở chỗ tay mình quen cào nhất.
Việc cần làm không phức tạp: dừng cào trong 7 đến 10 ngày để các vết xước kịp lành, đổi hẳn sang massage bằng đầu ngón tay, và cắt gọn móng tay trong giai đoạn này. Nếu tay bạn cứ tự động cào theo phản xạ, hãy thử cách trong bài massage da đầu đúng cách, có thao tác cụ thể để tay có việc khác mà làm.
Gãi chảy máu da đầu có sao không
Một vết xước rỉ máu nhỏ rồi tự cầm trong vài phút thì phần lớn sẽ lành như mọi vết xước khác trên cơ thể. Nhưng da đầu có hai điểm khiến nó cần được để ý hơn: nó luôn ẩm và ấm dưới lớp tóc, và nó thường xuyên tiếp xúc với dầu gội, sản phẩm tạo kiểu, mồ hôi, mũ bảo hiểm.
Trong vài ngày đầu, hãy giữ vùng đó thật đơn giản. Gội bằng nước ấm vừa phải chứ không nóng, không xoa bọt trực tiếp lên vết hở, không xịt gôm hay bôi sáp lên vùng đó, và đừng đội mũ bảo hiểm khi tóc còn ướt.
Có những trường hợp không nên tự xoay xở ở nhà. Hãy đi gặp bác sĩ da liễu nếu bạn thấy một trong các dấu hiệu sau: chảy máu lặp lại nhiều lần ở cùng một chỗ, vết thương chảy nước vàng hoặc có mủ, da đầu đóng vảy dày thành mảng, tóc rụng thành đám tròn, hoặc đau nhức lan rộng chứ không khu trú ở một điểm.
Bị nấm da đầu có nên gãi đầu không
Không nên, và đây là trường hợp cần kiêng cào nghiêm nhất. Khi da đầu đang có vấn đề về nấm, việc cào làm bong vảy nhiều hơn, đồng thời đưa vảy và dịch sang những vùng da lành ở gần đó, khiến phạm vi tổn thương rộng ra thay vì thu lại. Móng tay cào xong lại chạm vào vùng khác của đầu, thành ra chính bàn tay là thứ mang vấn đề đi xa.
Cũng cần nói rõ một điều: nấm da đầu không phải thứ tự phán được bằng cách soi gương. Gàu, viêm da đầu và nấm có nhiều biểu hiện chồng lên nhau, và hướng xử lý của từng nhóm lại khác nhau. Bài dấu hiệu nhận biết nấm da đầu giúp bạn hình dung mình đang ở nhóm nào, nhưng kết luận cuối cùng vẫn phải do bác sĩ da liễu đưa ra sau khi soi trực tiếp.
Gội đầu thế nào để bớt cảm giác muốn gãi
Phần lớn cảm giác muốn cào trong lúc gội đến từ ba thứ: da đầu chưa được làm ướt đủ, dầu gội bị dốc đặc một chỗ, và bước xả bị làm cho xong. Sửa ba thứ đó thì tay bạn tự nhiên đỡ muốn cào.
- Xả nước 30 đến 60 giây trước khi cho dầu gội. Tóc và da đầu ướt đều thì bọt lên nhanh hơn, cần ít dầu gội hơn và ít phải chà hơn.
- Tạo bọt trong lòng bàn tay trước. Dốc dầu gội thẳng lên đỉnh đầu khiến chỗ đó đặc, chỗ khác chưa có gì, và bạn phải chà mạnh để dàn ra.
- Massage bằng đầu ngón tay 3 đến 5 phút. Đi từ chân tóc quanh viền đầu rồi vòng lên đỉnh, ấn xoay tròn tại chỗ chứ không kéo rê. Nếu bạn chưa rõ 3 đến 5 phút là dài hay ngắn so với thói quen của mình, bài gội đầu bao nhiêu phút là đủ có mốc thời gian cho từng bước.
- Xả cho tới khi hết cảm giác nhớt. Đây là bước bị bỏ qua nhiều nhất và cũng là nguyên nhân phổ biến của bột trắng đóng trên da đầu. Chú ý kỹ vùng sau tai và sát gáy.
- Kem hấp và dầu xả chỉ bôi từ giữa xuống ngọn. Da đầu không cần lớp dưỡng đó, mà để đọng lại thì dễ bít và dễ ngứa hơn.
Chọn dầu gội cũng có phần. Một sản phẩm làm sạch dịu nhẹ sẽ lấy đi dầu thừa mà không để lại cảm giác căng khô sau khi gội, vì chính cảm giác căng khô đó thường dẫn tới việc cào trong những ngày sau. MQG Dầu Gội đi theo hướng này, với bộ ba Keratin, Biotin và Collagen trong công nghệ Tri-Bond, phù hợp với tóc yếu, khô, dễ gãy và dễ bị gàu, và hướng dẫn dùng cũng là massage nhẹ nhàng 3 đến 5 phút rồi xả sạch.
Câu hỏi thường gặp
Massage da đầu bằng lược hoặc máy massage có thay được việc gãi không?
Thay được, và thường an toàn hơn ngón tay nếu bạn hay để móng dài. Điều kiện là đầu lược tròn tù, không có cạnh nhọn, và bạn chỉ ấn đủ để cảm thấy dễ chịu chứ không kéo rê mạnh trên da đầu. Máy massage da đầu cũng vậy, dùng ở mức rung nhẹ nhất khi da đầu đang có vết xước.
Gãi da đầu ra bột trắng có phải là gàu không?
Không hẳn. Bột mịn, khô, rải rác và không kèm ngứa nhiều thì phần lớn là tế bào chết bong theo chu kỳ bình thường, hoặc là dầu gội chưa xả sạch đọng lại rồi khô đi. Nếu là vảy to, dính, hơi ẩm và vàng nhạt, kèm ngứa dai dẳng thì mới nghiêng về gàu.
Đang ngứa nhiều thì có nên gội đầu hằng ngày cho đỡ ngứa không?
Gội hằng ngày không sai nếu bạn gội dịu và xả thật sạch, nhưng nó chỉ làm dịu cảm giác tạm thời. Nếu ngứa vẫn lặp lại sau mỗi lần gội trong hai tuần liền, vấn đề nằm ở tình trạng da đầu chứ không ở tần suất gội, và đó là lúc nên đi khám da liễu.
Chốt lại
Có nên gãi da đầu khi gội? Câu trả lời gọn là không cào bằng móng, mà massage bằng đầu ngón tay trong 3 đến 5 phút rồi xả cho thật sạch. Cào bằng móng chỉ dập được cảm giác ngứa vài giây, đổi lại là những vết xước nhỏ trên vùng da đang nuôi chân tóc. Còn nếu ngứa vẫn lặp lại đều đặn dù bạn đã gội đúng, thì thứ cần xem không phải cách gội mà là tình trạng da đầu, và đó là việc của bác sĩ da liễu.
Nếu bạn muốn bắt đầu từ việc dễ làm nhất, hãy thử đổi thói quen cào thành massage ngay lần gội tối nay và cắt gọn móng tay trước khi vào phòng tắm.
